Polecane strony

Rola wątroby w organizmie człowieka

Jako źródło energii dla komórek służą utleniane węglowodany, tłuszcze i aminokwasy. Pomijając aminokwasy, które wyjątkowo są źródłem energii, istnieje dość istotna różnica między dwoma pozostały­mi składnikami pokarmowymi z punktu widzenia wykorzystania ich przez komórki jako źródła energii. Mianowicie, zupełnie bez glukozy (węglowodan) komórki ustroju obyć się nie mogą, natomiast bez kwasów tłuszczowych tak. Innymi słowy, pewna ilość glukozy jako materiał energetyczny musi być spalana w każdej komórce, a resztę stanowić mogą już kwasy tłuszczowe. Obecność glukozy we krwi jest więc w zasadzie warunkiem utrzymania sprawności życiowej orga­nizmu.

Ilość glukozy, jaką powinna mieć do dyspozycji określona tkanka organizmu, jest różna. Komórki mózgu jako źródło energii mogą spalać jedynie glukozę. Mięśnie zużywają pewną ilość glukozy, jednak znacz­ną część energii uzyskują spalając kwasy tłuszczowe i glicerol, a nawet aminokwasy. Niezbędna dla mięśni najmniejsza ilość glukozy zależy od ciężkości pracy mięśniowej: im jest cięższa, tym większy musi być udział cukru jako źródła energii, natomiast w spoczynku mięśnie karmić się mogą prawie wyłącznie kwasami tłuszczowymi.
Z tego, co powiedziano powyżej, wynika, że we krwi stale musi być pewna ilość glukozy, kwasów tłuszczowych i trójglicerydów. Skąd biorą się one wc krwi, częściowo już wiemy. Po posiłku, na drodze wchłania­nia z jelit, następuje uzupełnienie do określonego poziomu zawartości we krwi zarówno glukozy, jak i kwasów tłuszczowych, a wchłaniający się nadmiar wychwytywany jest przez tkankę tłuszczową. W okresie poabsorpcyjnym (tj. po zakończeniu wchłaniania), nad zapewnieniem właściwego poziomu tłuszczów we krwi czuwa tkanka tłuszczowa. Ale dotyczy to tylko kwasów tłuszczowych i trójglicerydów. Skąd zatem w tych warunkach bierze się we krwi glukoza?
Nad utrzymaniem względnie stałego poziomu glukozy we krwi. częściowo również kwasów tłuszczowych, czuwa wątroba. Jest to jedna z zasadniczych jej funkcji. W okresie poposiłkowym wątroba, na równi z tkanką tłuszczową, wychwytuje przedostające się na drodze wchłania­nia z jelit składniki pokarmowe: tłuszcze, aminokwasy i węglowodany. Tłuszcze odkładane są w komórkach wątroby w stanie mało zmienio­nym, natomiast węglowodany, a więc glukoza, zamieniana jest na wielocukier glikogen.
Jak więc widzimy, wątroba pełni podobną rolę w zakresie gromadze­nia nadmiaru spożytej energii jak tkanka tłuszczowa, jednakże jej „pojemność" jako spichlerza jest o wiele mniejsza, natomiast zakres funkcji gromadzenia większy. Tkanka tłuszczowa gromadzi bowiem zapasy energii jedynie w postaci tłuszczu, co znaczy, że wychwytuje zarówno glukozę, jak aminokwasy i tłuszcze, ale wszystkie zamienia w tłuszcz, natomiast wątroba gromadzi również węglowodany w posta­ci glikogenu.
Ale prawdziwa rola wątroby rozpoczyna się dopiero w okresie „na czczo", po zakończeniu wchłaniania z jelit. W początkowym okresie poabsorpcyjnym wątroba przekształca nagromadzony glikogen z po­wrotem na glukozę, którą oddaje do krwi w ilości zapewniającej jej poziom nie mniejszy niż około 60 mg na 100 ml krwi. Również w tym czasie przekazuje do krwi pewne ilości tłuszczów (trójglicerydów) i kwasów tłuszczowych. Po pewnym czasie jednakże, jeżeli się nic nie je, wyczerpują się zapasy glikogenowe wątroby pochodzące ze spożytego posiłku i nagromadzone w okresie „tłustym", kiedy jeszcze trwa! proces trawienia. Rezerwy tłuszczowe również zaczynają się wyczerpywać i wtedy uruchamia się inny mechanizm zaopatrywania krwi w glukozę i kwasy tłuszczowe. Mianowicie główną rolę zaczyna odgrywać tkanka tłuszczowa, która przekazuje tłuszcze i kwasy tłuszczowe do krwi w ilości zapewniającej całkowite pokrycie zapotrzebowania ustroju na energię. Część kwasów tłuszczowych uwalnianych przez tkankę tłusz­czową trafia drogą krwi do tkanek, które spalają je jako źródło energii. Pozostała ilość wychwytywana jest przez wątrobę, gdzie jest zamieniana na glukozę i w tej postaci przekazywana do krwi. W ten sposób, wykorzystując tłuszcz tkanki tłuszczowej, wątroba nawet w okresie głodu może zapewnić właściwy poziom glukozy we krwi (jest to najważniejsza jej rola w zakresie gospodarki energetycznej). Zaprzes­tanie tej czynności wątroby równoznaczne jest ze śmiercią organizmu, spowodowaną głównie zaburzeniami czynności ośrodkowego układu nerwowego, który karmi się jedynie glukozą.

copyright 2011